{"id":1397,"date":"2023-07-04T10:03:40","date_gmt":"2023-07-04T09:03:40","guid":{"rendered":"https:\/\/careandrepair.org.uk\/cy\/senedd-support-for-a-care-repair-safety-net-grant-for-housing-disrepair\/"},"modified":"2023-07-28T15:44:28","modified_gmt":"2023-07-28T14:44:28","slug":"senedd-support-for-a-care-repair-safety-net-grant-for-housing-disrepair","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/careandrepair.org.uk\/cy\/senedd-support-for-a-care-repair-safety-net-grant-for-housing-disrepair\/","title":{"rendered":"Senedd yn cefnogi grant rhwyd ddiogelwch Gofal a Thrwsio ar gyfer tai mewn cyflwr gwael"},"content":{"rendered":"

Ar 28 Gorffennaf 2023 cynhaliodd Mabon ap Gwynfor AS, Llefarydd Plaid Cymru ar Dai, Iechyd a Gofal Cymdeithasol, ddadl fer yn y Senedd ar berchenfeddianwyr h\u0177n a bregus sy\u2019n byw mewn tai anaddas yng Nghymru.<\/strong><\/h3>\n

Roedd y ddadl yn seiliedig ar adroddiad Gofal a Thrwsio ar Gyflwr Tai Pobl H\u0177n yng Nghymru,<\/a> a thynnodd sylw at y cynnydd yn nifer y cartrefi cleientiaid sydd \u00e2 phroblemau cynyddol beryglus a chymhleth. Mae\u2019r adroddiad hefyd yn s\u00f4n am yr heriau a gaiff ein gweithwyr achos a staff technegol wrth ganfod cyllid i gwblhau gwaith yng nghartrefi pobl i\u2019w gwneud yn ddiogel.<\/p>\n

Y llynedd trodd mwy na 62,000 o bobl h\u0177n yng Nghymru at Gofal a Thrwsio am help, 6,000 yn fwy nag yn y flwyddyn flaenorol. Daw mwy a mwy o\u2019r cleientiaid hyn atom gyda phroblem fach, dim ond i\u2019n gweithwyr achos ganfod llu o broblemau ychwanegol pan awn i\u2019r eiddo i\u2019w asesu.<\/p>\n

Esboniodd Mabon ap Gwynfor AS y rhesymau dros hyn yn y Senedd, gan ddweud \u201cMae unigedd cymdeithasol dros y blynyddoedd diwethaf diolch i gyfyngiadau symud COVID-19 yn golygu bod cefnogaeth anffurfiol gan ffrindiau neu deulu neu gymdogion wedi dod i ben bron dros nos. Yn ystod y cyfnod hwn, parhaodd cyflwr tai i ddirywio heb i neb allu nodi, archwilio na gwneud gwaith i\u2019w cyweirio.\u201d<\/p>\n

Soniodd Aelod Plaid Cymru am achos yn Wrecsam i drwsio drws blaen, lle gwelsom nifer o broblemau brys arall. Pan aethom i\u2019r t\u0177 gwelsom fod toiled yn gollwng yn uniongyrchol uwchben y gegin oedd yn ei dro wedi golygu fod y llawr pren crog yn y gegin wedi pydru ac yn strwythurol anniogel. Gyda risg y byddai\u2019r llawr yn cwympo i\u2019r seler islaw, fe wnaeth yr asiantaeth symud eitemau hanfodol allan o\u2019r gegin.<\/p>\n

\u201cNid oedd unrhyw help ar gael gan y cwmni yswiriant na\u2019r cyngor lleol. Am na allent adael cleient mewn cartref anniogel, trefnodd Gofal a Thrwsio bropiau dros dro i gynnal y trawstiau pren a gwneud yr eiddo\u2019n ddiogel rhag cwympo. Amcangyfrifwyd bod y gost o atgyweirio\u2019r llawr oddeutu \u00a31,000, a godwyd yn sgil oriau o wneud ceisiadau gan Gofal a Thrwsio i botiau cyllido bach i sicrhau\u2019r arian, gan adael dim ar \u00f4l ar gyfer y cais gwreiddiol am wasanaeth\u201d<\/p>\n

Roeddem yn falch i weld cydnabyddiaeth yn y Senedd i ddiffyg cefnogaeth i berchenfeddianwyr i gynnal a chadw eu cartrefi. Mae Safon Ansawdd Tai Cymru yn gosod safonau ar gyfer cartrefi cymdeithasol a Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016 yn nodi safonau ar gyfer y sector rhent preifat, eto nid oes dim byd cyfatebol, ac felly ddim cefnogaeth, ar gyfer pobl yng Nghymru sy\u2019n berchnogion eu cartrefi eu hunain.<\/p>\n

Mae Gofal a Thrwsio yn gweld effaith y diffyg cymorth hwn drosto ei hun. Y llynedd, roedd nifer y gweithiau a gyllidwyd yn breifat y gwnaethom eu cwblhau y llynedd 11 y cant yn is i ychydig dros 1,300, tra bod nifer y gweithiau elusennol wedi cynyddu gan 130 y cant. Mae hyn yn dangos fod llai o bobl h\u0177n yn medru fforddio atgyweirio ac angen mwy o gymorth ariannol.<\/p>\n

Roeddem yn falch y cafodd y ddadl gefnogaeth trawsbleidiol am ein cais am grant rhwyd ddiogelwch ar gyfer pobl h\u0177n yn byw mewn cartrefi mewn cyflwr peryglus. Soniodd yr Aelodau Llafur Mike Hedges AS a Huw Irranca-Davies AM am y cymorth y mae Gofal a Thrwsio yn ei ddarparu yn eu hardaloedd lleol.<\/p>\n

Rhoddodd Peredur Owen Griffiths, AS Plaid Cymru dros Dde Ddwyrain Cymru, enghreifftiau o sut mae tai mewn cyflwr gwael yn effeithio ar fywyd bob dydd ac yn aml yn broblem gudd oherwydd bod pobl h\u0177n yn dysgu sut i ymdopi. Soniodd am achosion o gleientiaid Gofal a Thrwsio yn defnyddio goleuadau Nadolig sy\u2019n defnyddio batris i oleuo eu cartrefi oherwydd bod d\u0175r wedi difrodi gwaith trydan y t\u0177, a\u2019r poen meddwl a\u2019r effeithiau ar iechyd meddwl y gall tai mewn cyflwr gwael ei gael ar bobl h\u0177n.<\/p>\n

Cydnabu Mark Isherwood AS, Aelod Ceidwadol Gogledd Cymru, fod pedwar allan o bob pump cleient a ddaw i Gofal a Thrwsio yn dweud fod ganddynt anabledd, a bod pobl sy\u2019n byw gyda chyflwr iechyd angen mwy o gymorth i gynnal eu cartrefi.<\/p>\n

Siaradodd Jane Dodds AS, arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, am yr heriau penodol sy\u2019n wynebu perchnogion tai gwledig yng Nghymru, gyda phobl h\u0177n yn yr ardaloedd hyn yn tueddu i fyw mewn eiddo sydd wedi eu hinsiwleiddio yn wael ac mewn cyflwr gwael, gydag incwm sefydlog sy\u2019n golygu fod ganddynt lai o adnoddau ariannol i wneud atgyweiriadau.<\/p>\n

Aeth Mabon ap Gwynfor ymlaen i ddweud: \u201cYr hyn sydd angen inni ei wneud, rwy’n credu, yw edrych yn iawn ar yr hyn y gallwn ei wneud i gefnogi perchnogion cartrefi incwm isel gydag atgyweiriadau brys, a byddai Gofal a Thrwsio, fel partner dibynadwy, mewn sefyllfa dda i ddarparu hyn yn effeithlon wrth iddynt fynd i’r afael \u00e2 materion eraill, megis addasiadau a defnydd effeithlon o ynni. Felly, hoffwn glywed barn y Gweinidog ar sefydlu grant rhwyd ddiogelwch y gall perchnogion tai incwm isel ei gael i’w galluogi i wneud atgyweiriadau hanfodol i’w cartrefi fel y gallant fyw’n ddiogel, yn gysurus a chydag urddas.\u201d<\/p>\n